Skrót UPA ( Ukraińska Powstańcza Armia) jest raczej znany większości zainteresowanych historią ostatniej wojny światowej., ale jak sądzę tylko jako nazwa i zbrodnie jakimi się ją obciąża. Żeby jednak zrozumieć ciężar tematu należy wiedzieć, gdzie, kiedy i jak powstała ? UPA - zbrojne ramię OUN-B. Niestety większość piszących na ten temat, nie udziela odpowiedzi na to pytanie, bo prawdopodobnie jej nie zna. Wszyscy z łatwością skupiają się na zbrodniach tej "Armii", a pozostałe informacje o niej sprowadzając do wygodnego i powszechnie znanego skrótu. Dla przykładu: Kazimierz Wójcicki autor artykułu: "Krótka historia UPA dla Polaków na użytek dialogu z Ukraińcami ", napisał: "W czasach PRL najgorszą zbrodnią UPA długo miała być śmierć gen. Świerczewskiego, którego dzisiaj mało kto żałuje. Dopiero w latach 70 i 80 dopuszczono mówienie o Wołyniu, czego przed tym unikano..." Po za tym nie można tam znaleźć wiele więcej. Podobnie ma się z materiałami IPN, gdzie znajdujemy informacje: " Masowa eksterminacja Polaków w latach 1943-1945, dokonywana planowo przez ukraińskich nacjonalistów, objęła nie tylko Wołyń, ale również województwa lwowskie, tarnopolskie i stanisławowskie – czyli Galicję Wschodnią, a nawet część województw graniczących z Wołyniem: Lubelszczyzny (od zachodu) i Polesia (od północy). Sprawcami zbrodni były: Organizacja Nacjonalistów Ukraińskich, frakcja Stepana Bandery (OUN-B) oraz jej zbrojne ramię – Ukraińska Armia Powstańcza (UPA)." A co możemy znaleźć na temat UPA w wikipedii? " Ukraińska Powstańcza Armia, Ukraińska Armia Powstańcza, UPA (ukr. Українська повстанська армія, УПА; Ukrajinśka powstanśka armija, UPA) – formacja zbrojna stworzona przez frakcję banderowską Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów pod koniec 1942 roku i przez nią kierowana. Działała głównie na Wołyniu, w Galicji Wschodniej i na terenach na zachód od linii Curzona." Wiem, że do informacji z wikipedii należy podchodzić z przymrużeniem oka, ale w tym przypadku zasób informacji pokrywa się z tym co publikują nasi historycy i za nimi media opinio-twórcze. Tu kilka przykładów: Tomasz Stańczyk pisze: " Ukraińska Powstańcza Armia była zbrojną formacją stworzoną przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B, frakcję banderowską). Za początek jej działalności przyjęto 14 października 1942 roku, kiedy to powstał pierwszy oddział podporządkowany OUN-B.

(...)Na czele UPA stanął w 1943 roku Roman Szuchewycz („Taras Czuprynka”)....". Natomiast wspomniany już K. Wójcicki twierdzi, że:" Moment w którym powstaje UPA (Ukraińska Armia Powstańcza) jest trudny do określenia, ponieważ nazwą tą posługuje się na początku kilka formacji. Ostatecznie jednak początek UPA jako podporządkowanej UON to koniec roku 1942.." Tym sposobem rozprzestrzenia się , nie prawda, ale fałsz tworzony przez pro-banderowskich historyków ukraińskich. Andrzej Turczyn - piszący na zasadzie kopiuj, wklej : 14 października 1942 r., powstał pierwszy oddział UPA podporządkowany Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B). UPA odpowiedzialna jest za ludobójstwo dokonywane na Polakach w latach 1943-1945. (....) Na czele UPA stanął w 1943 roku Roman Szuchewycz („Taras Czuprynka.") " Jak sądzę pisał on te słowa w dobrej wierze, ale przy całkowitym braku dostęp do prawdy. Podobnie jak Damian Markowski, niestety młody historyk, piszący materiał edukacyjny, który napisał między innymi: " Zapowiedzią przyszłych wydarzeń były działania pierwszej sotni (kompanii) UPA. W nocy z 7 na 8 lutego 1943 roku ukraiński oddział zaatakował wołyńskie miasteczko Włodzimierzec i później polską wioskę Parośla I. " Niestety nie zwrócił on uwagi, że to Wołodymyr Wiatrowycz ( szef ukraińskiego IPN-u) wykreował legendę o rzekomej walce UPA z Niemcami, której początek miała dać 7 lutego 1943 roku sotnia Hryhoryja Perehijniaka. Tym samym szef ukraińskiego IPN wylansował nowego bohatera narodowego Ukrainy. Heroizację Perehijniaka („Dowbeszki-Korobki”) – uczestnika niemieckiego ludobójstwa na Żydach – zauważył rosyjskojęzyczny portal IzRus w Izraelu (adres: www.izrus.co.il) w notatce pt. „Nazistowski pomocnik stał się przykładem bohaterstwa dla Ukraińców?” (Нацистский прихвостень стал примером героизма для украинцев?). Faktu tego nie zauważyło natomiast żadne z mediów w Polsce.
Tak jak na dzień dzisiejszy nie znalazłem śladów po pierwszym oddziale UPA podporządkowanym OUN-B w 1942 r., tak nie można mówić ( pisać tym bardziej), że za zbrodnią w Parośli I 7/8 lutego 1943 r. odpowiada pierwsza sotnia UPA, bo tak naprawdę dokonał tego oddział WO OUN-SD. Niby nic a jednak nie zgodnie z prawdą o czym poniżej.
Dobrze to wyjaśnia Maciej Rosalak: "Dwa lata po zakończeniu II wojny światowej – w maju 1947 r. – Ukraińska Główna Rada Wyzwoleńcza ustanowiła święto Ukraińskiej Powstańczej Armii w dniu 14 października 1942 r. Było to Święto Szaty (Pokrowy) Najświętszej Marii Panny. Wiązało się jednak z powołaniem wtedy przez konferencję referentów wojskowych obwodowych prowidów OUN-B siły zbrojnej, która zresztą nie nazywała się wtedy UPA, tylko Wojskowe Oddziały OUN-SD (Samostijnikiw Derżawnikiw). Wiosną następnego roku liczyły one kilka tysięcy żołnierzy, niekiedy nawet biorących udział w akcjach przeciw Niemcom, ale złowrogich głównie dla Polaków. Ich pierwszym dowódcą został Dmytro Klacziwski „Kłym Sawur”, rychło naczelny kat ludności polskiej na Wołyniu." W tym materiale autor wyraźnie wskazuje, że to oddział OUN-SD odpowiada za pierwszy masowy mord w Parośli i co powołano w 1942 r. To rzetelny materiał który powinien przeczytać również historyk, Grzegorz Ostasz który w poważnym opracowaniu pisze między innymi: " Wobec groźby ataku ze strony Ukraińców Delegatura Okręgowa na Wołyniu główny cel dla swej pracy widziała w przygotowaniu ludności polskiej do samoobrony. Groźbę ataku stwarzały sotnie Ukraińców, które OUN Stepana Bandery wysyłała na Polesie i Wołyń." Po takim zdaniu już czas na wstępne posumowanie. Dlaczego jeszcze nikt nie wyartykułował faktu, że Banderowska UPA powstała w trakcie szalejącej "Rzezi Wołyńskiej", w 1943 r.. Nazwę UPA, OUN przywłaszczyła sobie od "Tarasa Bulby". I najważniejsze, OUN wykorzystało Wołyń jako poligon doświadczalny do stworzenia krwawej formacji zbrojnej, która w następnych latach rozprzestrzeniła się na sąsiednie województwa. UPA w 1943 r. powstała i zbierała swoje krwawe żniwo jedynie na Wołyniu, rozpoczynając od mordowania bezbronnej ludności polskiej. Polskie oddziały partyzanckie AK pojawiły się dopiero po 20 lipca 1943 r. Obecnie historia UPA na Ukrainie nie tylko jest fałszowana, ale dosłownie pisana od nowa. Za przykład można przywołać wydarzenie : W 2010 r., w Kijowie podczas obchodów powstania UPA, lider partii „Swoboda” Ołeh Tiahnybok powiedział: "UPA to największa podziemna armia nie tylko Europy, a i świata, wszystkich czasów. Walczyła na wszystkie fronty, niszczyła niemieckich, sowieckich, polskich okupantów od szeregowców do generałów. Przez tę armię przeszło 600 tys. Ukraińców. To 600 tysięcy bohaterów, którzy nawet po swojej śmierci wzbudzają przerażenie u wszystkich nieprzyjaciół prawdziwej Ukrainy." To, że Ukraińcy tak mówią to po części nic nadzwyczajnego, ale zdarzają się i nasi historycy jak np. w/w K. Wójcicki, który uważa, że " O ile bowiem UON można zarzucić kolaborację z III Rzeszą w latach 1939-1942, to UPA z III Rzeszą nie kolaborowała a z nią walczyła." W 2014 roku prezydent Ukrainy Petro Poroszenko ustanowił dekretem 14 października nowe święto państwowe – Dzień Obrońcy Ukrainy, czyli dzień wojska ukraińskiego. Dekret wspomina „męstwo i heroizm obrońców niepodległości i integralności Ukrainy”, podkreśla „wojskowe tradycje i zwycięstwa ukraińskiego narodu” oraz wzywa do „budowy mocnego patriotycznego ducha w społeczeństwie”. Jak poinformowały Kresy.pl :Ukraiński parlament, Werchowna Rada, nadał status weteranów osobom, które jako członkowie UPA „brali udział w walce o niepodległość Ukrainy”. Poinformowały o tym 6 grudnia 2018 r. ukraińskie media. Należy zaznaczyć, że nowa ustawa uwzględnia także osoby, które brały czynny udział w zbrodniach przeciwko ludzkości i masowych mordach. Prawdą jest, że każdy nacja potrzebuje swoich bohaterów – ich posiadanie jest istotnym elementem budowania tożsamości narodowej, ale niestety część Ukraińców do roli tej wybrała członków OUN-UPA, zwanych „banderowcami". Na Ukrainie, szczególnie tej zachodniej, bojownicy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów-Ukraińskiej Powstańczej Armii obrastają w pewien rodzaj kultu – pojawia się coraz więcej pomników i ulic nazywanych ich imieniem. Dla przykładu już w 1995 r. ukraińskie władze samorządowe pamięci: Dmytro Semenowicza Klaczkiwskiego ps. „Kłym Sawur”, ufundowały pomnik w rodzimym Zbarażu. Siedem lat później jego pomnik powstał również w Równem na rogu Puszkina i Sobornej, gdzie niegdyś mieściło się obwodowe więzienie. W 2011 r. świętowano na Tarnopolszczyźnie „rok Dmytra Klaczkiwśkoho”. W 2015 r. w pobliżu miejsca jego śmierci stanął też pamiątkowy krzyż, który poświęcił Archiepiskop Riwienśkij i Ostrośkij Iłarion należący do Kijowskiego Patriarchatu. Ulic czczących jego pamięć w różnych obwodach jest co najmniej kilkadziesiąt. O innych zbrodniarzach już nie wspomnę. Wróćmy jednak do UPA.

Pierwsza UPA- "Tarasa Bulby"
To on stworzył „Pierwszą UPA”, ale banderowcy ukradli mu nazwę – mówi Grzegorz Motyka, autor książki "Ukraińska partyzantka", mając oczywiście na myśli Tarasa Borowća. W tej pracy można znaleźć: Taras Bulba-Boroweć, urodzony w 1908 r., mieszkaniec Wołynia, już przed wybuchem II wojny światowej był prawdopodobnie powiązany z ruchem petlurowskim. (...) W 1940 r. przedostał się przez granicę na Polesie. Zapewne miał pełnomocnictwa UNR do tworzenia konspiracji, a w razie wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej antykomunistycznej partyzantki. Miała ona nawiązywać do tradycji Ukraińskiej Powstańczej Armii, podległej UNR antysowieckiej partyzantki z 1919 r. UPA miała w założeniu ogarnąć całą Ukrainę, tworząc tzw. regionalne Sicze, dlatego oddziały formowane na Polesiu nazwano Poliśka Sicz. (...). 8 sierpnia 1941 r. otrzymał zgodę Niemców na utworzenie oddziału tysiąca ludzi do walki z sowieckimi rozbitkami ukrywającymi się w bagnach Polesia. W końcu sierpnia 1941 r. Boroweć opanował Olewsk i tu przeniósł swój sztab. Od sierpnia do połowy listopada 1941 r. Olewsk był stolicą państewka wzorowanego na UNR. (...) Od 9 do 16 listopada doszło do rozmów z Niemcami, po których, wobec niespełnienia ukraińskich postulatów, Boroweć rozwiązał „Poliśką Sicz”. (...) Demobilizacja „Poliśkiej Siczy” nie oznaczała końca walki — Boroweć przystąpił do tworzenia podziemnych struktur partyzanckich z myślą o walce także z Niemcami. W grudniu 1941 r. nazwał swoje oddziały czy też zaczął oficjalnie używać nazwy Ukraińska Powstańcza Armia. (...)
W GG namalowano jego portret, fotografie którego rozpowszechniano wśród ludności. Dzięki temu partyzantka Borowcia i nazwa UPA stały się szybko popularne, niewspółmiernie do siły i zasięgu jego oddziałów. W kwietniu 1942 r. partyzantka Borowcia przeszła do czynnych akcji przeciwko Niemcom, w praktyce polegających na zdobywaniu zaopatrzenia. (...) Równolegle Boroweć prowadził negocjacje jednocześnie z Niemcami i partyzantką sowiecką. (...) W grudniu 1942 r. Boroweć zaproponował banderowcom i melnykowcom utworzenie wspólnego kierownictwa UPA z nim jako komendantem naczelnym. Banderowcy zignorowali propozycję, pozytywnie natomiast zareagowali melnykowcy, którzy także rozpoczęli tworzenie partyzantki (....) Melnykowcy prowadzili także ożywioną działalność organizacyjną. Głównymi terenami ich działalności były ziemie wokół Równego, Łucka, Dubna i Krzemieńca. (...) W tym czasie w Krzemienieckiem melnykowcy mieli w kilkudziesięciu bojówkach około 450 ludzi. Komendantem powiatu krzemienieckiego był M. Danyliuk „Błakytnyj”, a dubieńskiego Roman Kyweliuk „Woron”. Jak układały się dalsze stosunki "Tarasa Bulby" z banderowcami oddają" listy otwarte " skierowane do OUN-B, które opublikował: Wiktor Poliszczuk w 2002 roku. To w nich Boroweć prezentuje przebieg "współpracy" z banderowcami: " 22 lutego 1943 roku odbyła się nasza oficjalna narada z Waszymi politycznymi przedstawicielami. Narada ujawniła, że OUN zmienia swój pogląd na partyzantkę i uznaje potrzebę jej istnienia oraz potrzebę zwiększenia powstańczych szeregów. Określono linię polityczną dla partyzantki, zaś taktykę i plany operacyjne miał przygotować odpowiedni sztab. 9 kwietnia 1943 roku odbyła się pierwsza nasza narada z dowódcą Waszych oddziałów wojskowych "Jurka". Stwierdzono potrzebę jednego wspólnego sztabu, przyjęto, że oddziały wojskowe OUN przestają istnieć, a cała ukraińska narodowa partyzantka występuje pod naszą starą nazwą – Ukraińska Powstańcza Armia. (...) Za dwa tygodnie miało odbyć się kolejne spotkanie celem kontaktu i skompletowania sztabu UPA. Myśmy przyjechali na umówione miejsce, zaś Wasi ludzie nie. Łącznicy wyjaśniali to terenowymi przeszkodami i wyznaczyli drugie spotkanie na 23 maja, na którym mieli spotkać się przedstawiciele trzech ugrupowań. 23 maja na umówione miejsce przyjechali nasi ludzie i melnykowcy, zaś banderowcy znów nie przyjechali. Przerwaliście wszelkie kontakty z nami, ale poprzednie spotkania, rozmowy i plany wykorzystaliście przez przyjęcie naszej popularnej nazwy UPA oraz używanie w swych publikacjach naszych antyfaszystowskich haseł. (...) Już w czasie rozmów, zamiast tego, żeby prowadzić działania zgodnie ze wspólnie nakreśloną linią, oddziały wojskowe OUN, pod marką UPA, w dodatku niby to z rozkazu Bulby, w haniebny sposób zaczęły wyniszczać polską ludność cywilną i inne mniejszości narodowe. (...) Zarówno przed rozmowami, jak i po nich, członkowie Waszej organizacji prowadzą dziwaczną agitację przeciwko nam. Raz oświadczają, że Bulba jest podporządkowany przywództwu OUN i tylko dowodzi jedną grupą partyzancką. A w ostatnim czasie rozpowszechnia się, że z Bulbą nie można niczego zrobić, ani poważnie rozmawiać, bo Bulba mówi jedno, a robi co innego. Akcja walk wewnętrznych dochodzi do tego, że w ostatnich dniach przejawiają się próby przeciągania siłą na swoją stronę i rozbrajanie naszych oddziałów, wykradanie wszelkim podstępem broni, robienie przeszkód w wyżywieniu ludzi, areszty naszych łączników, niszczenie naszej prasy, literatury itd. (...)O nazwę UPA, pod którą Wasi ludzie rozpoczęli działania nie zawsze wojskowo-państwowego charakteru, nie mamy zamiaru sprzeczać się ... Tym bardziej, że w miarę poszerzania akcji wojskowych po całej Ukrainie, nasza siła zbrojna nabrała charakteru ruchu ogólnonarodowego i dlatego zmuszona była do zmiany nazwy na Ukraińską Narodowo-Rewolucyjną Armię. (...)
Druga UPA- " Klaczkiwskiego"
G. Motyka twierdzi : " W 1942 r. banderowcy na Wołyniu posiadali co najwyżej pojedyncze bojówki. Warto podkreślić, że nie znamy opisu ani jednej konkretnej banderowskiej akcji przeprowadzonej w 1942 r. na Wołyniu. (....) OUN-B nie była w tym czasie zainteresowana rozwojem ruchu partyzanckiego, uznając go za szkodliwy dla sprawy ukraińskiej. (...)Jednak jesienią 1942 r. stawało się coraz bardziej oczywiste, iż takiego kursu nie da się utrzymać. Działalność z jednej strony sowieckiej partyzantki, a z drugiej Tarasa Bulby Borowcia cieszyła się dużą popularnością. (...) Sytuacja na Wołyniu zaniepokoiła CP OUN. Na Wołyń skierowano, jako specjalnego wysłannika, por. Iwachiwa z pełnomocnictwami prowidu do przejęcia kontroli nad „dziką” partyzantką. (...) W październiku 1942 r. we Lwowie na konferencji referentów wojennych OUN, to Iwachiw w trakcie dyskusji stwierdził m.in.: „stwórzmy armię powstańczą! (...) Jak będziemy mieli siły zbrojne, to nie tylko Polacy, ale i Niemcy zaczną się nas bać." Wszyscy jej uczestnicy byli zgodni, że należy tworzyć własną armię. (...) Ostatecznie w trakcie narady powołano trzyosobową grupę roboczą (por. Iwachiw, Ł. Pawłyszyn, Mychajło Medwid’), która przygotowała szczegółowe plany tworzenia własnych sił zbrojnych i przyszłych działań powstańczych. (...) Na grudniowym spotkaniu postanowiono przystąpić do tworzenia partyzantki, tzw. Oddziałów Wojskowych OUN. Od 1942 r. działalnością OUN-B na Wołyniu kierował Dmytro Kljaczkiwśkyj „Kłym Sawur. (...) Na naradzie wołyńskiej OUN, którą 15 lutego 1943 r. — w wiosce Piddubce w pow. łuckim — poprowadził Iwachiw. Przedyskutowano na niej sprawę możliwości, jakie posiadała miejscowa organizacja w wypadku ewentualnego zrywu zbrojnego. (...) Od 17 do 23 lutego 1943 r. odbyła się III konferencja OUN w wiosce Tereberze lub Wałujky w pobliżu Oleska, w obwodzie lwowskim. (...) Programowe wystąpienie wygłosił Mychajło Stepaniak (...) Stepaniak sugerował również stworzenie jednolitych sił zbrojnych i ponadpartyjnego kierownictwa, w którym obok OUN znaleźliby się także przedstawiciele UNDO, UNR i innych ukraińskich ugrupowań. W ten sposób zademonstrowano by wobec własnego społeczeństwa oraz świata zewnętrznego jedność Ukraińców. (...) Nowo tworzona armia partyzancka miała nosić nazwę Ukraińska Armia Wyzwoleńcza. (...) ". Nawiasem mówiąc OUN-B dość szybko zrezygnowało z tej nazwy, uznając UPA za bardziej propagandową ( dzięki Bulbie, już powszechnie znaną) i której zaczęło używać od przełomu kwietnia i maja 1943 r. Również w tym miejscu należy wspomnieć, że OUN-B uznało , że Wołyń jest terenem, na którym istnieją najbardziej sprzyjające warunki do przeprowadzenia ukraińskiej rewolucji narodowej. A to dlatego, że Niemcy nie dysponowali większą liczbą sił porządkowych, a Polacy jeszcze nie zdążyli stworzyć żadnego oddziału partyzanckiego. Przy tym , jak podaje IPN, na początku 1943 r. w służbie niemieckiej znajdowało się co najmniej 12 tys. ukraińskich policjantów, co miało istotne znaczenie w realizacji postanowień. Mieczysław Samborski trafnie zauważa, że : " W procesie tworzenia oddziałów zbrojnych nacjonaliści natrafili na całkowity brak kadr dla niższego i średniego szczebla dowódczego. Musieli sięgnąć po Ukraińców służących w pomocniczej policji ukraińskiej. Dzięki osobistym kontaktom i poprzez członków OUN-SD służących w niej udało się w okresie marzec– maj 1943 r. namówić policjantów do przejścia do OWA/UPA." Kierownictwo nad walką partyzancką na Wołyniu, przejęli Wasyl Iwachiw oraz Dmytro Kljaczkiwśkyj. Według G. Motyki: Za pierwszą sotnię banderowskiej UPA uważa się oddział Hrycia Perehijniaka, powstały na początku 1943 r. w po w. kostopolskim.( Tak naprawdę był to oddział OUN-SD . Nazwa Ukraińska Powstańcza Armia pojawiła się później- S.B. ) Po jego śmierci dowództwo nad oddziałem przejął Nikon Semeniuk „Jarema” („Stalnyj”, „Tymisz”). Po dezercji ukraińskiej policji oddziały UPA podległe OUN-B zaczęły powstawać na całym Wołyniu i Polesiu. W maju 1943 r. do sotni „Jaremy” dołączyły już oddziały „Szawuły” i inne. W ten sposób powstała licząca ponad pięćset osób „Pierwsza Grupa UPA” pod dowództwem Iwana Łytwyńczuka „Dubowego”, działająca w powiecie kostopolskim i sarneńskim w rejonie Stepań, Stydyń, Lipno, Żurawicze. W pow. krzemienieckim jako pierwszy powstał oddział Iwana Kłymyszyna „Kruka”. W kwietniu 1943 r. liczył 47–50 osób. W końcu maja 1943 r. przybył do niego Petro Olijnyk „Enej”, który zmienił nazwę z oddziału partyzanckiego na oddział UPA, a potem rozbudował do siły kurenia liczącego trzy sotnie. Obok niego w południowej części obwodu rówieńskiego i w powiecie krzemienieckim utworzono zahony pod dowództwem Dmytra Kazwana „Czernyka”, Jewhena Basiuka „Czornomorcia” oraz innych dowódców.
Bardziej na zachód powstała „Ukraińska Powstańcza Grupa Ozero” pod dowództwem Jurija Stelmaszczuka „Rudoho”. Działała ona w powiecie kowelskim w rejonie lasów skulińskich. W rejonie Kołek powstał zahon „Kotłowyna” pod dowództwem Stepana Kowala „Jurija Rubaszenki”. W powiecie włodzimierskim i horochowskim w kompleksie lasów świnarzyńskich i lasów zawidowskich rozbudowywał swoje oddziały Porfirij Antoniuk „Sosenko”. Latem 1943 r. dowodził już pułkiem, noszącym kryptonim „Sicz”."
Natomiast Mieczysław Samborski pisze :" Gdy 13 maja 1943 r. w starciu z Niemcami zginął Iwachiw , niepodzielną władzę nad całością sił partyzanckich Wołynia objął Kljaczkiwśkyj ps. "Kłym Sawur". Natomiast w Krajowym Prowydzie OUN, we Lwowie polityka prowadzona przez pełniącego obowiązki prowidnyka Łebedia zaczęła budzić niezadowolenie części przywódców OUN. Od 11 do 13 maja doszło do otwartego wystąpienia jego przeciwników, Łebed zaskoczony krytyką, opuścił obrady. Pod jego nieobecność członkowie prowidu pozbawili go władzy i utworzyli kolegialne kierownictwo w postaci trzyosobowego Biura Prowidu. W ten sposób władzę nad OUN objął triumwirat w składzie Zinowij Matła, Dmytro Majiwśkyj i, jako „pierwszy wśród równych” , Roman Szuchewycz ps. „Taras Czuprynka”.W tej sytuacji dla dalszej organizacji i rozwijania armii referentura wojskowa Dowództwa Głównego w drugiej połowie maja przysłała na pomoc Klaczkiwskiemu, z Galicji 58 specjalistów wojskowych (oficerów i podoficerów), którzy w swoim czasie uzyskali wysokiej jakości szkolenia w armii polskiej lub niemieckiej. To w maju 1943 r. rozwijają swoją działalność pierwsze wielkie (ponad 500 osób) formacje UPA: «Pierwsza grupa UPA» (dowódca I. Łytwynczuk-«Dubowyj»); Ukraińska Grupa Powstańcza «Ozero» (dowódca J. Stelamaszczuk-«Rudyj»); oddział UPA «Kotłowyna» (dowódca S.Kowal-«Jurij Rubaszenko») . Wymienione zjednoczenia UPA zaczynają ambitnie reorganizować się i liczebnie rozwijać się późną wiosną i latem 1943 r. W maju i czerwcu 1943 roku w dowództwie UPA zaczął dojrzewać plan jednoczesnego uderzenia na polskie osady i masowej " czystki" Polaków na całym Wołyniu. W tym też czasie frakcja banderowska OUN zmierzała konsekwentnie do zjednoczenie ukraińskich oddziałów wojskowych różnej proweniencji: bulbowców i melnykowców, czyniąc to najczęściej siłą , co przyczyniło się do okrzepnięcie oddziałów UPA. Na początku czerwca 1943 r. „Kłym Sawur”, który został dowódcą, UPA na Wołyniu, przekazał dowódcom UPA w zachodnich powiatach Wołynia tą słynną tajną dyrektywę: w sprawie przeprowadzenia wielkiej akcji wymordowania polskiej ludności męskiej w wieku od 16 do 60 lat. Jak pisze Władysław Filar: " Eksterminacja ludności polskiej rozpoczęta w powiatach sarneńskim, kostopolskim, rówieńskim i zdołbunowskim w czerwcu 1943 r. rozszerzyła się na powiaty dubieński i łucki, w lipcu objęła powiaty horochowski, kowelski i włodzimierski, a w sierpniu także powiat lubomelski . " Już wtedy we Lwowie zaczęto mówić o wołyńskim "UPA Klaczkiwskiego", bo w trzeba wyraźnie powiedzieć, że we Wschodniej Małopolsce w 1943 r. UPA nie istniało. Jak pisze wspomniany już Mieczysław Samborski: "15 lipca 1943 r. D. Klaczkiwski, tworzy i kieruje pierwszym Dowództwem Głównym UPA. W ciągu miesiąca został w końcu ostatecznie ukształtowany sztab UPA, do pracy w którym dołączono oficerów byłej armii UNR ppłk L. Stupnyckiego (szef sztabu) i pułkowników M. Omeliusyka i I. Łytwynenka. Szef sztabu L. Stupnyćki ps. „Honczarenko” zaczął tworzyć „Główny Sztab Wojskowy” (GSzW) „UPA Wołyń–Podole , Klaczkiwskiego”. Prawdopodobnie utworzenie GSzW stało przyczyną reorganizacji „UPA Klaczkiwskiego” polegającą na stworzeniu czterech Wojskowych Okręgów (WO). Mykoła Jakymczuk ps. „Ołeh” ( od 15 września 1943 r- Jurij Stelmaszczuk ps. "Rydyj") -mianowany dowódcą WO „Turiw”, Iwan Łytwynczuk ps. ” „Dubowyj" -WO „Zahrawa, Petro Olijnyk ps. „Enej” WO „Bohun” , Fedir Worobcia (Wereszczak) WO " Tjutjunnyk". Między 21 i 25 sierpnia 1943 odbył się III Zjazd OUN, na którym prowidnyk Łebedź i Mychajło Stepaniak skrytykowali działania UPA na Wołyniu, określając działania podjęte przeciwko Polakom jako "bandyckie". Grupa działaczy OUN z Wołynia podjęła jednak obronę "Kłyma Sawura", domagając się powtórzenia doświadczeń z Wołynia także na terenie Galicji. Ostatecznie zwolennicy Kljaczkiwśkiego znaleźli się na zjeździe w większości. "Wielkie Zebranie" usprawiedliwiło jego działania, choć w oficjalnych uchwałach kongresu nie zostało to odzwierciedlone. Roman Szuchewycz początkowo miał pewne zastrzeżenia do wołyńskiej taktyki Kłjaczkiwśkiego, ale w końcu je zaaprobował. 27 VIII 1943 na mocy rozkazu nr 3 Kljaczkiwśkij stanął na czele Głównego Dowództwa UPA.
UPA - " Szuchewicza "
Mieczysław Samborski pisze, że Szuchewicz jesienią 1943 r. przybył na Wołyń i przebywał cały listopad oceniając poczynania UPA- " Kłyma Sawura". Po powrocie do Małopolski Wschodniej, w dniu 5 grudnia 1943 r. zwołał on do Lwowa (przy ul. Żółkiewskiej) posiedzenie prowidu. Na nim stwierdził, iż utworzona przez Krajowy Wołyński „Prowid” [OUN -SD] UPA całkowicie sprawdziła się i jej działalność stała się znana, nie tylko na Wołyniu, ale i na wschodnich ziemiach Ukrainy, dlatego zawnioskował, aby na bazie UNS ( Ukraińska Narodowa Samoobrona), utworzyć UPA również na terytorium Galicji. Szuchewycz także dał pozytywną ocenę działań „Kłyma Sawura”, powiedział, iż on wśród członków UPA ma duży autorytet. Na tej postawie nacjonaliści utworzyli nową UPA, której dowództwo objął sam Szuchewycz, a „UPA Klaczkiwskiego” zdegradowano do jednej z „Generalnych Grup” i nazwano ją UPA-Północ. Tu warto zauważyć, że W 1944 r. na Wołyniu dokonano reorganizacji, zmniejszając liczbę WO do trzech. W Małopolsce Wschodniej miała działać UPA-Zachód (przekształcona z Ukraińskiej Narodowej Samoobrony). Natomiast od 18 stycznia 1944 r. na części terytorium Wojskowego Okręgu „Bohun” utworzono UPA-Południe, której dowództwo powierzono Wasylowi Kukowi ps. „Łemisz". Jak podaje G. Motyka: " W Galicji oddziały początkowo nosiły nazwę Ukraińskiej Narodowej Samoobrony (UNS) i dopiero na początku 1944 r. przekształciły się w UPA. Pierwsze z nich powstały latem 1943 r. w Karpatach. W trudno dostępnych górskich ostępach nacjonaliści utworzyli obozy szkoleniowe, w których organizowano poszczególne sotnie. Składały się one z ochotników przybywających z całej Galicji. Interesujące, że choć do oddziałów przyjmowano tak członków OUN, jak i sympatyków, jedną z sotni postanowiono sformować wyłącznie z członków OUN-B. Nosiła ona kryptonim „Siromanci”, a jej dowódcą został Dmytro Karpenko „Jastrub”. Zapewne miała ona stanowić kadrowy i zaufany oddział UPA, przeznaczony do wykonywania zadań specjalnych. Warto wspomnieć, iż w UPA istniały również karnę sotnie, do których przenoszono partyzantów mających kłopoty z zachowaniem dyscypliny. Wiadomo o istnieniu co najmniej dwóch karnych sotni — „Wiuna” na Polesiu oraz „Swiatosława” w rejonie Kołomyi. W sumie, według wykazu sporządzonego przez P. Sodola, wynika, iż w latach 1943–1945 powstało ponad sto sotni UPA. Służyło w nich w momencie największego rozwoju ok. 25–30 tys. partyzantów. (....) W 1946 r. w CP OUN zapadła decyzja o powolnym rozformowaniu wszystkich oddziałów partyzanckich i przejściu do tzw. Podziemia Zbrojnego OUN. Jeszcze w tym samym roku zdemobilizowano oddziały UPA na Wołyniu. W 1947 r. rozwiązano oddziały w WO „Buh” i WO „Łysonia”, nacisk wojska i KBW sprawił, iż zaprzestały one działalności w WO „San”. Ostatnie oddziały działały jeszcze tylko w Karpatach. W 1949 r. istniały już jedynie dwa oddziały w sile czot, które rozformowano do końca roku." Reasumując, UPA powstała na Wołyniu w 1943r. w wyniku krwawych działań OUN- frakcja Bandery. Twórcą banderowskiej UPA i pierwszym dowódcą był Dmytro Kliczkiwskij ps. "Kłym Sawur", krwawy kat bezbronnej ludności polskiej Wołynia.

Źródła:
K. Wójcicki: " Krótka historia UPA dla Polaków na użytek dialogu z Ukraińcami " https://kazwoy.wordpress.com/2014/11/03/krotka-historia-upa-dla-polakow-na-uzytek-dialogu-z-ukraincami/
IPN- Materiały pochodzą z portalu edukacyjnego IPN zbrodniawolynska.pl.. https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/65428,IPN-upamietnia-ofiary-ludobojstwa-dokonanego-przez-OUN-B-i-UPA.html
Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ukrai%C5%84ska_Powsta%C5%84cza_Armia
Tomasz Stańczyk (PAP) "Ukraińska Powstańcza Armia " (https://dzieje.pl/aktualnosci/ukrainska-powstancza-armia )
Andrzej Turczyn - https://trybun.org.pl/2017/10/14/75-lat-temu-powstala-upa-formacja-ktora-dopuscila-sie-ludobojstwa-na-polakach-bo-byli-bezbronni/
Damian Markowski Art. "Rana Wołynia" https://pamiec.pl/pa/tylko-u-nas/13960,RANA-WOLYNIA-artykul-Damiana-Markowskiego.html
Maciej Rosalak- Do Rzeczy - Krwawy szlak banderyzmu. Anatomia zbrodni OUN-UPA
https://dorzeczy.pl/76100/Krwawy-szlak-banderyzmu-Anatomia-zbrodni-OUN-UPA.html
Grzegorz Ostasz- Wołyńska Okręgowa Delegatura Rządu 1942-1944 : organizacja i struktura ( st.r 97) http://rcin.org.pl/Content/1788/WA303_3956_KH100-r1993-R100-nr1_Kwartalnik-Historyczny%2006%20Ostasz.pdf
Ołeh Tiahnybok https://niezalezna.pl/205905-75-lat-temu-powstala-upa-formacja-odpowiedzialna-za-smierc-ok-100-tys-polakow
Petro Poroszenko: https://naszdziennik.pl/mysl-felieton/103443,swieto-pokrowy-w-cieniu-upa.html
Kresy.Pl- https://kresy.pl/wydarzenia/ukrainski-parlament-przyznal-czlonkom-upa-uprawnienia-kombatanckie/
Grzegorz Motyka: " Ukraińska partyzantka 1942-1960"
Wiktor Poliszczuk ; " Listy otwarte" Tarasa Bulby opublikowane w 2002 r.
Mieczysław Samborski- "Sprawcy ludobójstwa Polaków na Wołyniu w czasie II wojny światowej" Tom I i tom II
Władysław Filar "Antypolskie akcje nacjonalistów ukraińskich" http://www.lwow.home.pl/semper/wolyn.html