Wypada podkreślić, że nie pierwszy to raz. W ciągu dwudziestu lat dzięki aktywności Kresowian, zwłaszcza Gdańskiego Środowiska 27. Wołyńskiej Dywizji Armii Krajowej i życzliwości Władz Gdańska i Politechniki Gdańskiej wiele razy przypomniano społeczeństwu Pomorza o tym potwornym,  okrutnym ludobójstwie i uczczono godnie pamięć jego Ofiar. Okrągła 70. rocznica skłania również do podsumowania choćby w największym skrócie naszych, gdańskich działań upamiętniających Ofiary – naszych Rodaków. Wymienię najważniejsze: 10-11 lipca 1993: dwudniowa ogólnopolska uroczystość ku pamięci i czci Ofiar OUN-UPA w 50. rocznicę eksterminacji ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Mszę w intencji pomordowanych celebrował w bazylice św. Brygidy ks. prałat Henryk Jankowski. Artykuły
w „Dzienniku Bałtyckim: F. Budzisz, „Krwawa niedziela,” „Strzał diamentem” (o Zygmuncie Rumlu), wcześniej tegoż autora: „Uczcijmy godnie pamięć Ofiar kresowej tragedii” w „Słowie – Dzienniku Katolickim”.

19 kwietnia 1994: Rada Miasta Gdańska uwieńczyła nasze usilne starania nazywając dwie ulice nazwami Zygmunta Rumla i Dywizji Wołyńskiej.

11 lipca 1994: Tablicę Pamiątkową Ofiar OUN-UPA odsłonił w Bazylice św.Brygidy legendarny „Jastrząb”, ppk. Władysław Czermiński (na wózku inwalidzkim), organizator samoobrony w Zasmykach, d-ca baonu w 27.WDAK.

13 lipca 2003: Uroczystość odsłonięcia Pomnika Ofiar OUN-UPA w Gdańsku.Wystąpienie Prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza. Mszę św.odprawił ks. H. Jankowski. Pomnik stanął dzięki staraniom mgr inż. Władysława Galka i życzliwości Władz Gdańska.

4 września 2004: Sesja popularno-naukowa na temat eksterminacji ludności polskiej na Kresach Południowo-Wschodnich przez OUN-UPA. Referaty: mgr E. Siemaszko i prof. Cz. Partacz. Tematyczna wystawa książek.

18 maja 2004: Uroczysty koncert Akademii Muzycznej im.St. Moniuszki w Politechnice Gdańskiej
w 60. Rocznicę powstania i walk 27.WDAK. Referat okolicznościowy -  mgr F. Budzisz.

26 sierpnia 2004: Rada Miasta Gdańska nazwała ulicę im. Władysława Czermińskiego.

19 marca 2008: Z inicjatywy Kresowian i przy wsparciu Marszałka Pomorskiego Jana Kozłowskiego Oddział Gdański IPN zorganizował w Ratuszu Staromiejskim sesję na temat eksterminacji ludności polskiej przez OUN-UPA. Referaty wygłosili: mgr E. Siemaszko, prof. Cz. Partacz i dr L. Kulińska.

9 czerwca 2009: W ramach Politechniki Otwartej prof. Eligiusz Mieloszyk zaprosił prof. Cz. Partacza, który wygłosił doskonały wykład dla pracowników Politechniki o losach ludności polskiej na Kresach II Rzeczypospolitej Polskiej.

6 maja 2010: Uroczystość w Politechnice Gdańskiej. Obszerny referat prof. Aleksandra Kołodziejczyka o ludobójczej eksterminacji ludności polskiej przez OUN-UPA  koncert żałobny w wykonaniu artystów Akademii Muzycznej w Gdańsku, wiersze Z.Rumla, K. Kołtuna i K. Węgrzyna recytowała aktorka Teatru Wybrzeże  Wanda Skorny. Uroczystość była głęboko wzruszająca.
W wypełnionej po brzegi auli znalazło się wiele osób spoza Gdańska.  
Urząd Miasta Gdańska, na prośbę Kresowego Ruchu Patriotycznego i innych kresowych organizacji, zorganizował 6 czerwca,  w 70. Rocznicę ludobójstwa, piękną, okazałą uroczystość. W programie była uroczysta Msza św. W Bazylice św. Brygidy, wystąpienia przy Pomniku Ofiar OUN-UPA, w tym Prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza, złożenie wieńców i wiązanek kwiatów pod Pomnikiem oraz wykład dr.L. Kulińskiej w reprezentacyjnej Sali Wety Ratusza Staromiejskiego. Organizatorem uroczystości z ramienia Prezydenta był Referat Komunikacji Społecznej – Wydział Polityki Społecznej Urzędu Miasta Gdańska w osobach mgr. Piotra Kowalczuka i mgr. Macieja Kukli – głównego organizatora uroczystości. Zarówno na Mszy jak i przy Pomniku uczestniczyli licznie mieszkańcy Tójmiasta: Kresowianie, kombatanci, młodzież, poczty sztandarowe. Uroczystą Mszę św. w intencji Ofiar i rodzin masowych ludobójczych rzezi odprawił ks. kanonik Ludwik Kowalski, który w pięknym kazaniu w duchu prawdy i współczucia dla pomordowanych m. In. powiedział:” Tylko prawda i miłość mogą stać się zaczynem lepszej, wspólnej przyszłości… Poznanie historii to najlepsza nauka określająca naszą teraźniejszość i przyszłość.”

Uroczystość przy Pomniku prowadził kpt. Marynarki Polskiej Ireneusz Anaszewski, znany
w Trójmieście z doskonałej konferansjerki na innych uroczystościach. Po Hymnie Rzeczypospolitej Polskiej, odegranym przez Orkiestrę Morskiego Oddziału Straży Granicznej głos zabrał Prezydent Paweł Adamowicz, który m.in. powiedział: „Nie chodzi o to, by rozdrapywać rany, ale by bronić prawdy i pamięci, by była ona przestrogą dla kolejnych pokoleń… Przy takiej skali okrucieństw trudno rozmawiać o pojednaniu. Apeluję jednak o spojrzenie na te historyczne fakty w duchu miłości,
o którym w liście pisali biskupi obu narodów… Ofiara pomordowanych powinna być kamieniem węgielnym porozumienia między Polakami i Ukraińcami. Musi ono jednak opierać się na prawdzie. Nie możemy zapomnieć, co wydarzyło się na Wołyniu.” Dodajmy: również na Polesiu, w Małopolsce Wschodniej i terenach wschodnio-południowych Polski w powojennych granicach.

Posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk, członkini Parlamentarnego Zespołu do Spraw Kresów, Kresowian i Dziedzictwa Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczpospolitej zwróciła uwagę m.in. na permanentne przemilczanie zbrodni na ludności polskiej: „Wejdźmy do najbliższej szkoły i zapytajmy uczniów, co wiedzą o rzezi wołyńskiej. Większość nie będzie nic wiedzieć, ale nie jest to wina uczniów. Młodzież o ludobójstwie na Kresach nie wie, bo jej się tego nie uczy. Tymczasem na Ukrainie gloryfikuje się zbrodniarzy z UPA i SS-Galizien. Nadszedł czas, żeby głośno mówić, że to Polacy byli Ofiarami drugiej wojny światowej.”

Kpt. Jan Michalewski mówił o grozie i rozpaczy mordowanej masowo ludności polskiej, Jego Ojca i braciszka zamordowali banderowcy. Reszcie rodziny udało się uniknąć męczeńskiej śmierci.

Dopełnieniem uroczystości było wręczenie odznaczeń. Krzyż Pamięci Ofiar banderowskiego ludobójstwa otrzymali: Prezydent Gdańska Paweł Adamowicz, Przewodniczący Rady Miasta Gdańska Bogdan Oleszek, Władysław Galek, prof. Aleksander Kołodziejczyk, Jan Michalewski, Barbara Szczepuła, Piotr Kowalczuk, Maciej Kula.

W apelu pamięci z towarzyszeniem Kompanii Honorowej wymieniono m.in. Zygmunta Rumla, patrona ulicy w Gdańsku i obchodów 70.rocznicy. Po salwie honorowej i złożeniu pod Pomnikiem wieńców i wiązanek kwiatów uczestnicy udali się do Ratusza na wykład dr. L. Kulińskiej. Po interesującym wykładzie zostali poczęstowani obfitym szwedzkim stołem. Zleceniodawcy w osobie Prezydenta i organizatorom pięknej uroczystości należą się serdeczne słowa uznania
i podziękowania, zwłaszcza że takie postawy nie są jeszcze powszechne. Mogą one służyć przykładem dla władz sąsiednich miast, np. Gdyni, gdzie prośby Kresowian o pomoc w zorganizowaniu jakichś obchodów tragicznej rocznicy spotkały się z głuchym milczeniem. Tym bardziej jest to przykre, że niemieckie Ofiary Gustlofa mają w Gdyni tablicę pamięci, podobnie Ofiary wśród ludności niemieckiej są upamiętnione we Fromborku. I słusznie, bo każda niewinna śmierć powinna pozostać w pamięci potomnych.  Martytui viventes obligant.